RAKI

W naszym kraju występują cztery gatunki raków: rak szlachetny rak błotny, rak pręgowaty i rak sygnałowy. Pierwsze dwa gatunki to nasze rodzime raki, których stanowiska ulegają postępującemu zanikowi. Następuje to głównie za sprawą zmian w środowisku naturalnym oraz groźnej choroby grzybiczej zwanej dżumą raczą. Praktycznie najliczniejsze populacje obu gatunków raków występują jeszcze w Polsce południowo-wschodniej.

Rak szlachetny


Szczypce raka szlachetnego są masywne. Pomiędzy palcami szczypiec występuje wyraźna szczelina. Od spodu szczypce mają zawsze kolor czerwony, zaś jego tonacja zależy od podłoża oraz terminu ostatniej wylinki raka (zrzucenia pancerza).


Rak błotny


U raka błotnego szczypce są stosunkowo wąskie i długie, szczelnie zwierające się (poprzez podobieństwo szczypiec do nożyc krawieckich rak ten był nazywany krawcem), od spodu zabarwienie szczypiec jest kremowe lub białawe.

U wszystkich raków występujących w Polsce ubarwienie szczypiec od góry jest identyczne z kolorem pancerza głowotułowia widzianym od strony grzbietowej.

A teraz czas na przybyszów, obcych naszej ichtiofaunie.

Rak pręgowany


U raka pręgowatego, zwanego czasami amerykańskim, którego długość zwykle nie przekracza 10 cm, szczypce są drobne i krótkie, szczelnie zwierające się i podobnie jak u raka błotnego zabarwione od spodu na kolor białawy, kremowy lub kość słoniową. U osobników pochodzących z wód przeżyźnionych jasna barwa spodu szczypiec może być zastąpiona przez brązowy lub niemal czarny kolor. Pewną charakterystyczną cechą ubarwienia szczypiec raka pręgowatego jest ich końcówka, posiadająca pomarańczowo-żółty kolor z czarnym obwiedzeniem.

Rak sygnałowy


U raka sygnałowego (którego nieliczne introdukowane stanowiska notowane są na północy naszego kraju) szczypce są niezwykle masywne z dużą szczeliną i czerwonym zabarwieniem od spodu - przez co są niezwykle podobne do raka szlachetnego. Jedyną różnicą jest występowanie charakterystycznej, wyraźnej białej plamy na wierzchu nasady tzw. palców szczypiec.

Rozpoznawanie raków na podstawie wyglądu szczypiec możliwe jest jedynie w przypadku, kiedy u danego osobnika są one prawidłowo wykształcone. Często wśród raków trafiają się osobniki ze szczypcami regenerującymi się po ich wcześniejszej utracie. Zdarza się również, że złowiony okaz może być zupełnie pozbawiony szczypiec. Wówczas najbardziej wiarygodnym sposobem klasyfikacji gatunkowej jest głowotułów raka.

U raka szlachetnego głowotułów jest twardy, nie ugina się pod naciskiem palców. Jego powierzchnia jest gładka, pozbawiona kolców i wyraźnych ziarnistości. Kolor pancerza jest jednolity, z reguły czarny lub ciemno brązowy, chociaż jak u wszystkich gatunków raków mogą trafiać się osobniki niebieskie.

U raka błotnego pancerz głowotułowia jest stosunkowo miękki, co można łatwo stwierdzić po jego naciśnięciu palcami. Na powierzchni głowotułowia występują liczne kolce i ziarnistości. Ubarwienie całej grzbietowej części pancerza jest najczęściej jasnobrązowe.

Rak pręgowaty posiada twardy głowotułów o brązowej niejednolitej barwie, z charakterystycznymi kolcami zlokalizowanymi po bokach, wzdłuż tzw. bruzdy karkowej, czyli zagłębienia oddzielającego część głowową od tułowiowej. Lokalizacja wspomnianych kolców dała początek amerykańskiej nazwie tego gatunku tłumaczonej dosłownie jako rak kolcopoliczkowy. Niejednolitość ubarwienia pancerza raka pręgowatego jest szczególnie wyraźna na odwłoku, gdzie występują charakterystyczne dla tego gatunku plamy przypominające pręgi, stąd pochodzenie polskiej nazwy gatunku.

Rak sygnałowy posiada głowotułów bez kolców (podobnie jak rak szlachetny), ale jego kolor jest jaśniejszy od ubarwienia wierzchniej strony szczypiec.

Dodatkowym elementem pozwalającym odróżnić raki rodzime od raków pochodzących z Ameryki jest ukształtowanie wspominanego wcześniej rostrum, którego swoista rynienka biegnie pomiędzy oczami raka. U raka szlachetnego i błotnego oś symetrii rostrum stanowi charakterystyczne ząbkowane wygrzbiecenie, którego zupełnie nie posiada rak pręgowaty. U raka sygnałowego jest ono bardzo słabo zaznaczone. Praktycznie cechę tą można ocenić przy użyciu szkła powiększającego.

PIJAWKI

Pijawki żyją prawie we wszystkich wodach: w jeziorach, rzekach, stawach i strumieniach.

Pijawka końska - pijawka wielożerna, gatunek pierścienicy z rzędu pijawek szczękowych, podobny z wyglądu do pijawki lekarskiej. Długość ciała wynosi 60-100 mm. Zabarwienie, a zwłaszcza układ plamek bywa bardzo zmienny. Grzbiet ma zwykle kolor brunatny, zielono-czarny lub szary, czasem z żółtą pręgą, a strona brzuszna - żółto-szarawy.


Pijawka ryjkowa - rząd pierścienic z gromady pijawek. W skład jednego pierścienia wewnętrznego ciała wchodzi u nich 3,6 lub więcej pierścieni zewnętrznych. Nazwa rzędu pochodzi od ryjka utworzonego z wysuwalnej przez niewielki otwór w przedniej przyssawce przedniej części przewodu pokarmowego.

Pijawka szczeciowa - rząd pierścienic z gromady pijawek. Charakteryzują się brakiem przyssawek z przodu ciała i szczęk. Na szczycie części głowowej występują szczecinki, podobnie jak u skąposzczetów.

Pijawka szczękowa - rząd pierścienic z gromady pijawek. W środkowej części ciała poszczególnym pierścieniom wewnętrznym odpowiada zwykle po 5 pierścieni zewnętrznych. Otwór gębowy jest stosunkowo duży. W gardzieli występują 3 podłużne nabrzmienia i u większości gatunków - szczęki.

Pijawka lekarska

- gatunek pierścienicy z rzędu pijawek szczękowych. Ma ciało silnie wydłużone, grzbietowo-brzusznie spłaszczone. Strona grzbietowa jest wypukła, brzuszna - płaska. Jedynie po wypełnieniu przewodu pokarmowego krwią ciało nabiera niemal walcowatego kształtu. Zabarwienie bywa zmienne, niejednolite, zwykle zielone lub brunatne, z 4 lub 6 żółtopomarańczowymi lub brunatnymi wydłużonymi paskami bądź z szeregiem plam. Pijawka lekarska osiąga 6-15 cm.


PŁYWAK ŻÓŁTOBRZEŻEK

Nienasycony łowca, owad zaliczany do podrzędu chrząszczy drapieżnych, rodziny, występujący w wodach słodkich na całym obszarze Europy i w części Azji. Osiąga długość ciała 28-30 mm, ubarwienie oliwkowobrunatne z żółtawym odcieniem, na brzegach ciała i wokół przedplecza żółte obramowanie.


Samiec posiada na przednich nogach przyssawki, którymi przyczepia się do grzbietu samicy podczas kopulacji. Cechą wyróżniającą samice są podłużne rowki na pokrywach skrzydłowych. Larwy pływaka żółtobrzeżka, podobnie jak owady dorosłe, prowadzą drapieżny tryb życia, osiągają długość ciała do 50 mm, atakują drobne bezkręgowce i kręgowce wodne, a nawet małe ryby, które chwytają za pomocą potężnych żuwaczek.

Larwa poprzez otwory w żuwaczkach wstrzykuje do ciała ofiary enzymy trawienne, a następnie wysysa zawartość. Larwy pływaka żółtobrzeżka ulegają przepoczwarczeniu na lądzie, w wygrzebanych przez siebie zagłębieniach, po upływie ok. 5 tygodni od momentu wylęgania się z jaj złożonych przez samicę. Zarówno larwy, jak i owady dorosłe wyrządzać mogą szkody w gospodarstwach rybnych.


Miałem okazję obserwować w akwarium łowy i pożeranie ofiary pływaka żółtobrzeżka, byłem przerażony sprawnością tego łowcy i sceną rozszarpywania ofiary.

www.people.freenet.de/Egelgalerie/ Fotogalerie.htm
www.anjonet.ne.jp/~waterbug/ kokusank.html
www.isuisse.ifrance.com/aquaetang/ etang/dytique.html
www.h-nds.de/wirbellose/ wirbellose.html
www.springrivers.com/ ShowPhoto.asp?PhotoID=86
www.ittiofauna.org/.../crostacei/ astacus_astacus/
www.salamandra.org.pl/magazyn/b15a06.html

miętus

Komentarze:

Isabell2809
te pijawki są ble, ale raczki śliczne! Fajne są te Twoje przyrodnicze wieści!

Komentować mogą wyłącznie zarejestrowani użytkownicy