Nawiązując do ustaleń z poprzedniej części artykułu przypominam, że nasz statek spełnia jeden z poniższych wymogów:

- ma napęd wyłącznie siłą mięśni i długość kadłuba nie większą niż 12 m,
- ma napęd mechaniczny o mocy poniżej 10 kW i długość kadłuba nie większą niż 12 m,
- ma napęd żaglowy i długość nie większą niż 7,5 m.

Pozwala nam to wypłynąć, bez prawa połowu i konieczności dopełniania jakichkolwiek formalności papierkowych.

W tej części artykułu zajmiemy się obowiązkowym wyposażeniem takiego statku w środki ratunkowe. Sprawy te omawia ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 14 marca 2003 r. w sprawie wymagań technicznych i wyposażenia statków żeglugi śródlądowej.

Podstawąwą sprawą jest określenie rejonu żeglugi. Rozporządzenie określa je następująco:

Rejon 1- obejmujący wody, na których może występować fala o wysokości do 2 m; do tego rejonu zalicza się część Zatoki Pomorskiej na południe od linii prostej łączącej cypel Nord Perd na wyspie Rugia z latarnią morską Niechorze oraz część Zatoki Gdańskiej na południe od linii prostej łączącej latarnię morską Hel z pławą podejściową do portu Bałtijsk;

Rejon
2 - obejmujący wody, na których może występować fala o wysokości do 1,2 m; do tego rejonu zalicza się Zalew Szczeciński, Zalew Kamieński, Zalew Wiślany, Zatokę Pucką, Zbiornik Włocławski oraz jeziora Śniardwy, Niegocin i Mamry;

Rejon
3- obejmujący wody, na których może występować fala o wysokości do 0,6 m; do tego rejonu zalicza się niewymienione w rejonie 1 lub 2 rzeki, kanały i jeziora, uznane na mocy odrębnych przepisów za śródlądowe drogi wodne, oraz polskie porty morskie;

Rejon
4- obejmujący wody śródlądowe, nieuznane na mocy odrębnych przepisów za śródlądowe drogi wodne.

Nas praktycznie interesują rejony 2, 3 i 4.

Przejdźmy teraz do interesujących nas zapisów rozporządzenia:

§ 4. 1. Wyposażenie ruchome statku, a w szczególności środki sygnałowe, środki oświetleniowe, środki ratunkowe i środki łączności, powinno spełniać wymagania przepisów technicznych upoważnionych podmiotów odpowiednich norm krajowych lub międzynarodowych.
2. Na statku powinny znajdować się dokumenty potwierdzające spełnienie przez wyposażenie ruchome wymagań, o których mowa w ust. 1.
3. Wyposażenie ruchome powinno być właściwie rozmieszczone i utrzymywane we właściwym stanie technicznym.

§ 5. Liczba, rodzaj i rozmieszczenie środków sygnałowych, o których mowa w § 4 ust. 1, określają przepisy wydane na podstawie art. 46 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej.

Z których wynika, że zapewne jesteśmy zobowiązani do wyposażenia naszego statku przed wypłynięciem. Rozporządzenie mówi dalej:

§ 6. 1. Statek, z wyjątkiem statku na stałe zacumowanego do nabrzeża, powinien być wyposażony w pasy lub kamizelki ratunkowe w liczbie odpowiadającej liczbie osób znajdujących się na statku oraz w koła ratunkowe.
2. Statek pasażerski powinien być wyposażony dodatkowo w pasy lub kamizelki ratunkowe dla dzieci, w liczbie odpowiadającej 10 % maksymalnej liczby pasażerów.
3. Na wodach administrowanych przez dyrektora urzędu morskiego statki uprawiające żeglugę w porze nocnej powinny być wyposażone w pasy i kamizelki ratunkowe zaopatrzone w niegasnące pod wodą światło zasilane baterią.

§ 7. 1. Co najmniej połowa wymaganych kół ratunkowych powinna być wyposażona w nietonącą linkę o średnicy 8—11 mm i długości 30 m.

2.  Na statku pasażerskim uprawiającym żeglugę w porze nocnej połowa wymaganych kół ratunkowych, a na pozostałych statkach co najmniej 1 koło powinny być wyposażone w pławkę świetlną zasilaną baterią i niegasnącą w wodzie.
3. Szczegółowe wymagania dotyczące wyposażenia statku w koła ratunkowe określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

§ 8. 1. Statek powinien być wyposażony w łodzie ratunkowe lub towarzyszące, tratwy ratunkowe lub pływaki ratunkowe, zwane dalej „zbiorowymi środkami ratunkowymi”, o nośności odpowiadającej liczbie osób znajdujących się na statku.

2. Wymóg wyposażenia w środki, o których mowa w ust. 1, nie dotyczy:
1) małych statków o napędzie mechanicznym, z wyjątkiem małych statków o napędzie mechanicznym o długości powyżej 12 m, uprawiających żeglugę na wodach administrowanych przez dyrektora urzędu morskiego;
2) statków niezatapialnych z wypełnionymi komorami wypornościowymi;
3) statków na stałe zacumowanych do nabrzeża;
4) statków uprawiających żeglugę wyłącznie po kanałach;
5) statków przeznaczonych wyłącznie do uprawiania sportu lub rekreacji.
3.  Rozmieszczenie zbiorowych środków ratunkowych powinno zapewniać ich bezpieczne i szybkie użycie w każdych warunkach eksploatacji. Zakryte miejsca ich składowania muszą być wyraźnie oznaczone.
4. Szczegółowe wymagania dotyczące wyposażenia, o którym mowa w ust. 1, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.

§ 9. 1. Koła ratunkowe, pasy ratunkowe i kamizelki ratunkowe spełniają wymagania bezpieczeństwa, jeżeli posiadają ważne atesty.

2. Koła ratunkowe, pasy ratunkowe i kamizelki ratunkowe po naprawie podlegają przeglądowi technicznemu dokonanemu przez upoważniony podmiot.

§ 10. Pneumatyczne tratwy ratunkowe spełniają wymagania bezpieczeństwa, jeżeli posiadają ważne dokumenty, potwierdzające dokonanie przeglądu technicznego, wydane przez stację badań uznaną przez dyrektora urzędu morskiego.

§ 11. Wymagania, o których mowa w § 6-10, stosuje się do statków obsadzonych załogą.

Załącznik nr 1 Szczegółowe wymagania dotyczące  wyposażenia statku w koła ratunkowe

Tabela I. Wyposażenie małych statków

Rodzaj małego statku Rejon żeglugi Liczba kół ratunkowych
o napędzie mechanicznym o długości do 12 metrów 1 1 koło na każde 2 osoby
o napędzie mechanicznym o długości powyżej 12 metrów 1 minimum 2 koła na każdej burcie
o napędzie mechanicznym o długości od 4 do 12 metrów 2-4 1 koło
o napędzie mechanicznym o długości powyżej 12 metrów 2-4 2 koła
bez napędu 1-4 1 koło

UWAGA: Wymagań nie stosuje się do małych statków, których budowa i konstrukcja nie pozwala na umieszczenie koła ratunkowego.

Wracając do naszego małego statku o długości kadłuba nie przekraczającej 12 m musimy go wyposażyć w:

- pasy lub kamizelki ratunkowe w liczbie odpowiadającej liczbie osób znajdujących się na statku; żadne kobinezony pływające lub kamizelki asekuracyjne, nawet te noszone na sobie, nie spełniają formalnego warunku posiadania na pokładzie kamizelek ratunkowych, chociaż Zarządzenie Dyrektora Urzędu Żeglugi Śródlądowej w Warszawie z dnia 30.07.2004 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków bezpieczeństwa ruchu i postoju statków wynikające z charakteru i właściwości dróg wodnych mówi, że:

§ 12.5. Statki nie podlegające obowiązkowi rejestracji powinny być wyposażone w środki ratunkowe zabezpieczenia osobistego np.: kamizelki ratunkowe lub asekuracyjne w ilości odpowiadającej liczbie osób znajdujących się na statku. Liczba osób przebywających w czasie rejsu nie może  przekraczać dopuszczalnej liczby osób określonej przez budowniczego. W przypadku napędu łodzi silnikiem spalinowym w wyposażeniu winna być gaśnica i inne wyposażenie techniczno-eksploatacyjne według  uznania  użytkownika.

Zarządzenie jest aktem prawnym niższego rzędu i stanowi tylko punkt „zaczepienia” do obrony przed sądem i jest niezgodny z aktem nadrzędnym.

- koło ratunkowe wyposażone w nietonącą linkę o średnicy 8-11 mm i długości 30 m oraz, w przypadku pływania w porze nocnej. wyposażone w pławkę świetlną zasilaną baterią i niegasnącą w wodzie.

Tu należy zwrócić uwagę na dwie sprawy. Zgodnie z uwagą zawartą pod załącznikiem nr 1 możemy nie posiadać koła ratunkowego, jeżeli budowa i konstrukcja nie pozwala na jego umieszczenie, zwłaszcza gdy statek ma napęd mechaniczny i jest krótszy niż 4 m. Druga sprawa to zapis § 11, który wbrew pozorom, traktuje nas i naszych „pasażerów” jako załogę i nie zwalnia z posiadania środków ratunkowych na pokładzie. W praktyce uważam, że na małych statkach zdrowy rozsądek nakazuje zastępowanie kół ratunkowych rzutkami rękawowymi.
Na poparcie swojej tezy o fakultatywności posiadania koła ratunkowego zacytuję Zarządzenie Dyrektora Urzędu Żeglugi Śródlądowej we Wrocławiu z dnia 1 października 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków bezpieczeństwa ruchu i postoju statków na śródlądowych drogach wodnych:

§ 12.2. Statki nie podlegające obowiązkowi posiadania dokumentu bezpieczeństwa (świadectwa zdolności żeglugowej, karty rejestracyjnej), w którym jest określony rodzaj i ilość  środków ratunkowych, powinny być wyposażone przynajmniej w kamizelki ratunkowe w liczbie odpowiadającej ilości osób znajdujących się na statku oraz, gdy pozwala na to jego konstrukcja - koło ratunkowe z rzutką. Ilość osób pływających na tego typu statkach nie może przekraczać dopuszczalnej liczby określonej przez producenta lub przez możliwości konstrukcyjne.  Stan techniczny powinien  zapewniać bezpieczną żeglugę.

Jak łatwo zauważyć, w tym prawie lokalnym kamizelki muszą być ratunkowe, zgodnie prawem nadrzędnym, ale uwypuklono możliwości konstrukcyjne statku w zakresie posiadania koła ratunkowego.

Widać z tego, że prawa lokalne starają się, czasem niezgodnie z prawem nadrzędnym, dostosować wymogi do realiów. Jeżeli więc ze swej strony zapewnimy maksimum środków ratunkowych to jest sens odmowy mandatu i dochodzenia swych praw przed sądem ze skutkiem zależnym od sądu.

Kolejne zagadnienie poruszane w rozporządzeniu to sprawa gaśnic. Reguluje to następujący zapis:

§ 12. 1. Statek powinien być wyposażony w odpowiednie gaśnice w liczbie określonej w zależności od jego wielkości, przeznaczenia, mocy urządzeń napędowych i wyposażenia stwarzającego zagrożenie pożarowe.
7. Statek o długości równej lub mniejszej niż 20 m, inny niż pchacz, holownik i lodołamacz, powinien być wyposażony w gaśnice proszkowe o wielkości napełniania 2 kg. Minimalna liczba gaśnic jest zależna od długości statku i wynosi:
1) do 10 m - (1 + s) gaśnic,
2) powyżej 10 m do 15 m - (2 + s) gaśnic,
3) powyżej 15 m do 20 m - (3 + s) gaśnic,
przy czym „s” oznacza liczbę dodatkowych gaśnic w zależności od mocy silników napędowych i wynosi: jedna gaśnica dla silników o mocy 50-100 kW oraz dodatkowo jedna gaśnica powyżej 100 kW.

§ 13. Wymagań, o których mowa w § 12, nie stosuje się do statków przeznaczonych wyłącznie do uprawiania sportu lub rekreacji:

1) o długości kadłuba nieprzekraczającej 3,5 m;
2) bez napędu mechanicznego.

Ponieważ Minister ponownie zapomniał o statkach przeznaczonych do połowu ryb, należy więc przyjąć zasady obowiązujące dla statku używanego wyłącznie do uprawiania sportu lub rekreacji. Zakładając, że amatorski połów ryb jest częścią sportu i rekreacji. Tak więc nasz statek ma być wyposażony w jedną gaśnicę 2 kg o ile ma napęd mechaniczny i długość kadłuba przekraczającą 3,5 m. Tu trzeba zaznaczyć, że silnik elektryczny jest napędem mechanicznym. I idąc dalej tym tropem:

§ 19. 1. Statek przeznaczony wyłącznie do uprawiania sportu lub rekreacji powinien być wyposażony w następujący sprzęt pokładowy:
1) odbijacze w liczbie odpowiedniej do rodzaju i wymiarów statku;
2) bosak;
3) apteczka pierwszej pomocy.
2. Wymagań, o których mowa w ust. 1, nie stosuje się do statków przeznaczonych wyłącznie do uprawiania sportu lub rekreacji o długości kadłuba nieprzekraczającej 3,5 m.
3.  Skuter wodny powinien być wyposażony w zrywkę umożliwiającą awaryjne wyłączenie silnika.

Cóż, trudno tu komentować wymóg posiadania na małym statku odbijaczy. Po przejrzeniu oferty odbijaczy stwierdzam, że to utopia. Proponuję zatem przyjąć, że listwa odbojowa stanowi odbijacz i wyposażyć w nią nasz statek – o ile sam już nie jest „odbijaczem” w postaci pontonu.

Bosak, może to i dziwny, ale praktyczny wymóg. Są dostępne praktyczne bosaki teleskopowe z główką z tworzywa sztucznego. Bosak jest przydatny do odpychania lub przyciągania statku oraz do podejmowania liny lub tonącego z wody.

Apteczka jest może śmieszna, ale posiadanie jej w przynajmniej w minimalnej postaci (kilka plastrów, bandaż, gaza) uważam za konieczne. Jeżeli zapakujemy to w oznakowaną saszetkę unikniemy dodatkowo mandatu (sądzę, że zupełnie wystarczająca będzie apteczka samochodowa, którą warto systematycznie przeglądać w celu wymiany przeterminowanej zawartości).

Zrywka, wymagana tylko dla skuterów, powinna być stosowana przy małych łódkach ze stosunkowo dużymi silnikami zaburtowymi. Od siebie dodam, że nie raz widziałem łódź odpływającą po wypadnięciu sternika za burtę.

Dodatkowo, obowiązkowym wyposażeniem statku jest urządzenie do usuwania wody z jednoski. Przepisy lokalne wspominają o czerpaku. Osobiście uważam, że czerpak, ot choćby w postaci odpowiednio obciętej bańki po płynie do spryskiwacza, czy ręczna pompa na większej łódce, jest jednym z wymogów bezpieczeństwa, którego spełnienie da nam również komfort w postaci suchego pokładu.

Pozostaje nam podsumować wyposażenie naszego statku przy założeniu pływania w rejonach 2,3 i 4:

  • pasy lub kamizelki ratunkowe w liczbie odpowiadającej liczbie osób znajdujących się na statku,
  • koło ratunkowe wyposażone w nietonącą linkę o średnicy 8-11 mm i długości 30 m oraz wyposażone w pławkę świetlną zasilaną baterią i niegasnącą w wodzie (w przypadku pływania w porze nocnej),
  • gaśnica 2 kg o ile statek ma napęd mechaniczny i długość kadłuba przekraczającą 3,5 m, ale nie przekracza 10 m (jednostka o długości 12 m powinna być wyposażona w dwie gaśnice 2 kg lub jedną 4 kg),
  • odbijacze, bosak i apteczka.

I jeszcze jedna ważna sprawa, o której mówi rozporządzenie:

§ 3. Statek spełnia wymagania techniczne stanu bezpieczeństwa, jeżeli odpowiada wymaganiom określonym w rozporządzeniu oraz w przepisach technicznych podmiotów upoważnionych do wykonywania przeglądów technicznych statków, zwanych dalej „upoważnionymi podmiotami”, w zakresie:
1) konstrukcji kadłuba;
2) urządzeń sterowych;
3) urządzeń kotwicznych;
4) urządzeń cumowniczych, holowniczych i sczepiających;
5) stateczności, niezatapialności i wolnej burty;
6) urządzeń maszynowych;
7) wałów napędowych i pędników;
...
10) urządzeń elektrycznych i automatyzacji;
11) ochrony przeciwpożarowej;
12) urządzeń przeładunkowych i dźwigowych;
13) urządzeń zapobiegających zanieczyszczaniu środowiska i emisji hałasu;
14) właściwości manewrowych statku.

Ustawodawca zwolnił nas z obowiązku przeprowadzania badań technicznych, ale pozostawił nam wymóg ich spełniania.

Jarosław Augustyniak vel Kot Bury

Komentować mogą wyłącznie zarejestrowani użytkownicy